Veiligheid en welzijn op de werkvloer staan steeds hoger op de agenda. Na verschillende incidenten bij grote bedrijven is duidelijk geworden hoe belangrijk een veilige werkomgeving is. Niet alleen binnen organisaties, maar ook in de politiek krijgt dit onderwerp veel aandacht. Om die reden heeft de Tweede Kamer in Nederland een wetsvoorstel ingediend om vertrouwenspersonen verplicht te stellen bij bedrijven. Op 23 mei 2023 kreeg dit voorstel brede steun. Als de wet wordt goedgekeurd, moeten bedrijven met meer dan tien medewerkers verplicht een vertrouwenspersoon aanstellen.
Waarom een vertrouwenspersoon verplicht stellen?
Werkgevers zijn volgens de Arbowet verantwoordelijk om een veilige werkomgeving te creëeren voor hun werknemers. Dat geldt niet alleen voor fysieke veiligheid, maar ook voor psychosociale arbeidsbelasting (PSA) – denk aan pesten, discriminatie of (seksuele) intimidatie. Het nieuwe wetsvoorstel gaat een stap verder door het aanstellen van een vertrouwenspersoon expliciet verplicht te maken voor bedrijven groter dan 10 medewerkers. Zo wil de overheid bedrijven stimuleren om actief bij te dragen aan een gezonde bedrijfscultuur, waar medewerkers zich veilig voelen om misstanden te melden. Een vertrouwenspersoon is dan het eerste aanspreekpunt voor werknemers die te maken krijgen met ongewenst gedrag, zoals intimidatie, discriminatie of pesten.. Deze vertrouwenspersoon biedt een luisterend oor, geeft advies over vervolgstappen en helpt bij het vinden van oplossingen – altijd in vertrouwen, met respect voor de privacy en wensen van de melder.
Interne of externe vertrouwenspersoon?
Als de wet wordt aangenomen, krijgen werkgevers twee mogelijkheden:
- Interne vertrouwenspersoon
Dit is een medewerker binnen het bedrijf die naast zijn of haar functie ook optreedt als vertrouwenspersoon. Deze persoon moet goed opgeleid worden en de juiste certificaten behalen. Hoewel dit betrokkenheid vanuit het bedrijf toont, kan de onafhankelijkheid soms onder druk staan. - Externe vertrouwenspersoon
Hierbij huurt het bedrijf een onafhankelijke externe vertrouwenspersoon in via een externe organisatie zoals Kantoor Ethiek. Deze oplossing biedt meer afstand en objectiviteit. Bovendien hoeft het bedrijf zelf geen tijd en geld te investeren in opleiding. Werknemers ervaren vaak meer vertrouwen en anonimiteit bij een externe vertrouwenspersoon.
De interne en externe vertrouwenspersonen kunnen ook goed naast elkaar bestaan en samenwerken zodat een melder/ werknemer de keus heeft tot wie hij zich wendt.
Wat gebeurt er als een bedrijf geen vertrouwenspersoon heeft?
Zodra de nieuwe wet in werking treedt, moeten bedrijven voldoen aan deze verplichting. Bedrijven zonder vertrouwenspersoon lopen het risico op klachten van werknemers, ondernemingsraden of vakbonden bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarnaast kan het ontbreken van een vertrouwenspersoon leiden tot juridische risico’s en reputatieschade. Een organisatie zonder duidelijk beleid rond ongewenst gedrag op de werkvloer voldoet niet aan de Arbowet en kan aansprakelijk worden gesteld.
De voordelen van een vertrouwenspersoon
De aanwezigheid van een vertrouwenspersoon heeft tal van voordelen. Ongewenst gedrag op de werkvloer kan leiden tot stress, ziekteverzuim en zelfs langdurige uitval. Volgens een rapport van Arbobalans (2020) is 64% van de verzuimkosten in Nederland gerelateerd aan psychische klachten – goed voor zo’n 6 miljard euro per jaar. Een vertrouwenspersoon helpt dit te voorkomen door tijdig in te grijpen en medewerkers te ondersteunen. Dat zorgt voor minder verzuim, een prettige werksfeer en een hogere productiviteit. Uiteindelijk profiteert niet alleen de werknemer, maar ook de werkgever van een veilig werkklimaat.
Investeren in vertrouwenspersonen is investeren in jouw team
Hoewel de nieuwe wet nog door de Eerste Kamer moet worden goedgekeurd, is het verstandig dat bedrijven zich alvast voorbereiden. Het aanstellen van een vertrouwenspersoon – intern of extern – is een waardevolle stap richting een gezonde organisatiecultuur. Een vertrouwenspersoon zorgt niet alleen voor veiligheid, maar ook voor vertrouwen, openheid en respect binnen het team. Dat maakt elke organisatie sterker, veerkrachtiger en toekomstbestendig.
